YKS sözlüğü: sınav terimleri ve anlamları

Sınav sürecinde duyduğun kısaltmalar ve terimler kafa karıştırabilir. Bu sözlükte YKS, LGS ve KPSS'de en sık geçen terimlerin kısa ve sade açıklamalarını bulabilirsin. Puan hesaplama katsayıları ve baraj kuralları her yıl ÖSYM ve MEB kılavuzlarında yeniden açıklandığı için kesin sayılar için o yılın resmi kılavuzuna bakmalısın.

YKS terimleri

YKS

Yükseköğretim Kurumları Sınavı. Türkiye'de üniversitelere yerleştirme için ÖSYM tarafından yılda bir kez yapılan sınav. TYT, AYT ve YDT oturumlarından oluşur.

TYT (Temel Yeterlilik Testi)

YKS'nin zorunlu ilk oturumu. 40 Türkçe, 40 Temel Matematik, 20 Sosyal Bilimler, 20 Fen Bilimleri; toplam 120 soru, 165 dakika. Ön lisans programları yalnızca TYT puanıyla öğrenci alır; lisans programlarında da yerleştirme puanının bir bölümünü oluşturur.

AYT (Alan Yeterlilik Testleri)

YKS'nin ikinci oturumu. Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1, Sosyal Bilimler-2, Matematik ve Fen Bilimleri testleri; toplam 160 soru, 180 dakika. Öğrenci hedeflediği puan türüne göre ilgili testleri çözer.

YDT (Yabancı Dil Testi)

YKS'nin üçüncü oturumu. Yabancı dil bölümlerine (dil puanı) yerleşmek isteyen adaylar içindir; 80 soru, 180 dakika.

Puan türleri: SAY, EA, SÖZ, DİL

Sayısal (Matematik + Fen), Eşit Ağırlık (Matematik + Edebiyat-Sosyal-1), Sözel (Edebiyat-Sosyal-1 + Sosyal-2) ve Dil (YDT). Her üniversite programı bu puan türlerinden biriyle öğrenci alır.

Doğru, yanlış, boş

Cevap kâğıdındaki sonuçlar. Boş bırakılan sorular puanı etkilemez; yanlışlar netten düşer.

Net

Doğru sayısından yanlışların belirli bir kısmının çıkarılmasıyla bulunan sayı. YKS'de 4 yanlış 1 doğruyu götürür: Net = Doğru − Yanlış ÷ 4.

Ham puan

Netlerin ağırlıklandırılmasıyla hesaplanan, OBP eklenmemiş puan.

OBP (Ortaöğretim Başarı Puanı)

Lise diploma notundan hesaplanan puan. Belirli bir katsayıyla çarpılarak ham puana eklenir; bir önceki yıl bir programa yerleşen adaylar için katsayı düşürülebilir.

Yerleştirme puanı

Ham puan ile OBP katkısının toplamı. Tercihlerde bu puan ve buna bağlı sıralama kullanılır.

Başarı sırası (sıralama)

Adayın yerleştirme puanına göre tüm adaylar arasındaki sırası. Programların önceki yıllardaki taban sıralamaları, tercih yaparken puandan daha güvenilir bir göstergedir.

Taban puan ve kontenjan

Kontenjan bir programın alacağı öğrenci sayısı; taban puan ise o programa yerleşen son adayın puanıdır.

Tercih ve ek yerleştirme

Sonuçlar açıklandıktan sonra adaylar programları sıralayarak tercih yapar. Boş kalan kontenjanlar için daha sonra ek yerleştirme yapılabilir.

Baraj

Bir programa tercih yapabilmek için gereken en düşük puan ya da başarı sırası koşulu. Kurallar yıllara ve program türüne göre değişebildiğinden o yılın kılavuzu esas alınır.

LGS terimleri

LGS

Liselere Geçiş Sistemi kapsamında MEB'in yaptığı merkezi sınav. 8. sınıf öğrencileri katılır. Sözel ve sayısal olmak üzere iki oturumdan oluşur; 3 yanlış 1 doğruyu götürür.

Yüzdelik dilim

Öğrencinin tüm adaylar içindeki yerini yüzde olarak gösteren değer. Liselerin önceki yıllardaki yüzdelik dilimleri tercih yaparken kullanılır.

KPSS terimleri

KPSS

Kamu Personel Seçme Sınavı. Kamu kurumlarına personel alımında kullanılan ÖSYM sınavı. Lisans, ön lisans ve ortaöğretim düzeylerinde yapılır.

Genel Yetenek – Genel Kültür (GY-GK)

KPSS'nin ortak oturumu. Genel Yetenek Türkçe ve Matematik'ten, Genel Kültür Tarih, Coğrafya, Vatandaşlık ve Güncel Bilgiler'den oluşur.

Çalışma terimleri

Deneme

Gerçek sınav formatında hazırlanmış prova sınavı. Netleri takip etmenin ve eksikleri bulmanın en iyi yolu (bkz. deneme analizi).

Pomodoro

Kısa odak blokları ve molalarla çalışma tekniği (bkz. Pomodoro tekniği).

Konu hakimiyeti

Bir konuyu ne kadar iyi bildiğinin ölçüsü. lederskocum'da çalışma süresinden değil, doğru cevap oranından hesaplanır.

Seri (streak)

Aralıksız kaç gün çalıştığını gösteren sayı. Düzenli çalışmayı alışkanlığa dönüştürmeye yardım eder.

Bu sözlük genel bilgilendirme amaçlıdır; sınav kuralları, soru sayıları ve süreler için ilgili yılın ÖSYM ve MEB kılavuzları esas alınmalıdır.